Aby skorzystać z pomiaru trudności tekstu, wybierz z górnego menu zakładkę Sprawdź tekst.

Okno aplikacji ma dwa widoki: Tekst i Wyniki.

Żeby zbadać kolejną treść, skorzystaj z opcji Wprowadź kolejny tekst do analizy. Dopóki nie zlecisz analizy kolejnego tekstu, będziesz mieć dostęp do poprzednich wyników (klikając Zobacz wyniki ostatniej analizy).

W widoku Tekst zobaczysz dwie sekcje:

• Co sprawdzamy? (po lewej) – wybierz sposób wprowadzania tekstu do analizy (wklej lub wpisz tekst lub prześlij dokument).
• Pole do wprowadzania tekstu (po prawej) – tu wprowadź swój tekst. Wygląd tego pola zależy od tego, który sposób wprowadzania tekstu wybierzesz.

Pod opcjami wprowadzania tekstu znajduje się przycisk do ustawień zaawansowanych.

Widok Wyniki pojawi się po przeanalizowaniu tekstu. Zawiera trzy sekcje:

• Obszar prezentacji poziomu trudności (po lewej) – tu zobaczysz klasę trudności tekstu (w skali od 1 do 7) i jej skrótową charakterystykę. Kliknij przycisk Statystyki, by zapoznać się ze szczegółowymi danymi statystycznymi dotyczącymi badanego tekstu.
• Obszar prezentacji tekstu (po prawej) – wyświetla tekst z zaznaczonymi fragmentami, które mogą sprawić kłopot odbiorcy.
• Legenda – zawiera wyjaśnienia oznaczeń stosowanych w obszarze prezentacji tekstu.

Żeby zbadać następny tekst, skorzystaj z opcji Wprowadź kolejny tekst do analizy.

Wyniki będą dostępne, dopóki nie zlecisz analizy kolejnego tekstu. Aby je zobaczyć, kliknij Zobacz wyniki ostatniej analizy.

Aby skorzystać z automatycznego upraszczania tekstu, wybierz z górnego menu zakładkę Uprość tekst.

Następnie przekaż tekst do uproszczenia i wciśnij przycisk Uprość tekst. Jasnopis uprości tekst oraz poda poziom trudności dla wersji oryginalnej oraz uproszczonej.

Pozostałe opcje są identyczne jak dla sprawdzania poziomu trudności.

Wybrane Ustawienia zaawansowane są wykorzystywane zarówno przy analizie tekstu oryginalnego, jak i uproszczonego.

Uproszczony tekst możesz skopiować do schowka, klikając przycisk Skopiuj tekst.

Do upraszczania tekstu wykorzystujemy ChatGPT opracowany przez firmę OpenAI. Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może się mylić.

AJeśli wybierzesz opcję Wprowadź tekst, to w polu po prawej stronie możesz wpisać tekst z klawiatury lub wkleić tekst skopiowany z jakiegoś dokumentu.

Jeśli wybierzesz opcję Prześlij dokument, to w polu po prawej stronie pojawi się okienko z napisem Wybierz plik z dokumentem i ikoną lupy. Kliknij ten przycisk, znajdź na swoim komputerze tekst, który chcesz sprawdzić za pomocą Jasnopisu, i wybierz go. Nazwa wybranego pliku pojawi się w okienku.

Po wprowadzeniu tekstu – wpisaniu/wklejeniu tekstu lub wybraniu pliku – kliknij przycisk Analizuj tekst lub Uprość tekst. Jasnopis rozpocznie badanie lub redagowanie.

Po zakończeniu analizy w widoku Wyniki zobaczysz informację o klasie trudności tekstu lub tekstów (jeśli korzystasz z funkcji upraszczania).

Będzie ona podana w dwóch formach:

• w formie graficznej – na podziałce przypominającej skalę temperatury lub wysokości na mapach fizycznych (im dłuższy jest pasek, a kolor bliższy czerwonemu, tym tekst jest trudniejszy);
• w formie liczbowej – jako liczba całkowita z przedziału 1-7.

Wynik liczbowy należy interpretować zgodnie z informacjami z poniższej tabeli:

Po zakończeniu redagowania w widoku Wyniki znajdziesz dwie wersje tekstu – oryginalną i uproszczoną. Do każdej z nich Jasnopis poda poziom trudności i wyświetli dodatkowe wskazówki.

Jeżeli interesują Cię szczegółowe statystyki wyliczone przez Jasnopis dla obydwu wariantów tekstu, to kliknij przycisk Statystyki.

Więcej o statystykach i dodatkowych wskazówkach przeczytasz w dalszej części instrukcji.

Pamiętaj, że sztuczna inteligencja może się mylić. Koniecznie sprawdź i ewentualnie dopracuj uproszczony tekst przed dalszym wykorzystaniem.

W widoku Wyniki zobaczysz tekst (lub teksty) z wyróżnionymi akapitami, zdaniami lub słowami. Wyjaśnienia do tych oznaczeń znajdziesz w Legendzie.

Szczegółowy opis wyróżnień:

• Czerwone litery – oznaczają fragment wyraźnie trudniejszy na tle całego tekstu, czyli o wskaźniku mglistości* większym o cztery lub więcej punktów niż wskaźnik ten obliczony dla całego tekstu.
• Pomarańczowe litery – oznaczają fragment trochę trudniejszy na tle całego tekstu, czyli o wskaźniku mglistości* większym o co najmniej dwa, ale nie większym niż cztery od wskaźnika obliczonego dla całego tekstu.
• Jeśli najedziesz myszką na dowolny fragment akapitu, to wyświetli się jego indeks mglistości (wskaźnik mglistości oparty na formach bazowych słów).
• Szare tło – oznacza bardzo długie zdanie mające ponad 20 wyrazów.
• Podkreślenia – oznaczają wyrazy trudne**. Po najechaniu na nie kursorem zobaczysz informację o potrzebie zmiany („To słowo może być uznane za trudne.”) lub proponowane synonimy. Uwaga: sprawdzaj, czy podpowiedzi są poprawne – Jasnopis może się mylić.

* Tego, jak oblicza się wskaźnik mglistości (Fog Index) i jak się go interpretuje, możesz dowiedzieć się z dalszej części tej instrukcji. Do oznaczania trudniejszych fragmentów tekstu wykorzystywany jest indeks mglistości oparty na formach bazowych słów (FOG: Formy hasłowe).
** Wyrazy, które Jasnopis uznaje za trudne, mają w formie podstawowej co najmniej cztery sylaby i jednocześnie nie występują na listach wyrazów uznanych przez nas za łatwe, tzn. nie są to wyrazy należące do 5 tys. wyrazów najczęściej występujących w polskich tekstach ani nie są to wyrazy o dużym tzw. prawdopodobieństwie subiektywnym – por. J. Imiołczyk (1987).

Jeżeli interesują Cię szczegółowe statystyki tekstu przeanalizowanego przez Jasnopis albo chcesz poznać stopień trudności tego tekstu obliczony za pomocą innych wzorów, to kliknij przycisk Statystyki. Po jego kliknięciu wyświetlone zostaną informacje liczbowe odnoszące się do różnych językowych cech tekstu. Informacje te mają różny charakter i dlatego zostały podane w postaci kilku bloków.

Wskaźnik mglistości, czyli Fog Index. Indeks opracowany przez Roberta Gunniga wskazujący, ile lat edukacji potrzebujemy (w oryginalnej wersji – amerykańskiej), żeby zrozumieć dany tekst. Indeks mglistości wyliczany jest wg wzoru T=0,4×(Tw+Ts), gdzie Tw to średnia liczba wyrazów w zdaniu, a Ts to procent wyrazów trudnych (czyli dłuższych niż przeciętne w danym języku). W języku polskim przyjmuje się, że wyraz trudny ma cztery sylaby lub więcej (dla tekstów angielskich – trzy sylaby lub więcej).

Jasnopis oblicza trzy warianty indeksu mglistości:

• FOG: Formy hasłowe: w tym wariancie Jasnopis uznaje za wyrazy trudne te, których formy hasłowe mają cztery sylaby lub więcej (np. jeśli w tekście występuje wyraz „podmiotami”, nie traktujemy go jako trudny, bo jego forma hasłowa ma tylko dwie sylaby: pod-miot).
• FOG: Formy tekstowe: w tym wariancie Jasnopis uznaje za wyrazy trudne te, których formy w tekście mają cztery sylaby lub więcej (w tym wariancie „podmiotami” zostanie potraktowana jako wyraz trudny).
• FOG: Rzadkie hasłowe: w tym wariancie Jasnopis uznaje za wyrazy trudne te, których formy hasłowe mają cztery sylaby lub więcej (jak w pierwszym wariancie), z wyjątkiem wyrazów powszechnie znanych. Wyrazy powszechnie znane to wyrazy należące do 5 tys. wyrazów najczęściej występujących w polskich tekstach lub wyrazy o dużym tzw. prawdopodobieństwie subiektywnym – por. J. Imiołczyk (1987).

Indeks Pisarka, czyli współczynniki trudności tekstu wg liniowego (L w nazwie indeksu) wzoru Walerego Pisarka* oraz współczynniki trudności tekstu wg pierwotnego (nieliniowego: NL) wzoru Walerego Pisarka:

gdzie Tw to średnia liczba wyrazów w zdaniu, a Ts to procent wyrazów czterosylabowych lub dłuższych.

Każdy z tych współczynników obliczany jest w trzech wariantach analogicznych do wariantów indeksu mglistości:

• L-Pisarek: Formy hasłowe,
• L-Pisarek: Formy tekstowe,
• L-Pisarek: Rzadkie hasłowe,
• NL-Pisarek: Formy hasłowe,
• NL-Pisarek: Formy tekstowe,
• NL-Pisarek: Rzadkie hasłowe.

Tekst w liczbach podaje podstawowe dane statystyczne analizowanego tekstu:

• Liczba akapitów – może być w pewnym sensie zawyżona, jeżeli tekst zawiera listy (punktowane lub numerowane). Akapitem jest dla Jasnopisu każdy fragment tekstu pomiędzy znakami akapitu/końca linii (w MS Word jest to znak ¶).
• Liczba zdań – jest wyliczana na podstawie znaków interpunkcyjnych oraz znaków końca akapitu. Znaki interpunkcyjne oznaczające koniec zdania to kropka (z wyjątkiem kropki po skrótach lub liczbach), pytajnik oraz wykrzyknik**. Każdy fragment tekstu rozpoczynający się od nowego akapitu lub po znaku interpunkcyjnym oznaczającym koniec zdania i kończący się znakiem końca akapitu jest traktowany jako zdanie.
• Liczba słów – dla Jasnopisu słowem jest każdy ciąg liter lub cyfr nierozdzielony spacją (odstępem) lub znakiem interpunkcyjnym (w tym łącznikiem)**. Na przykład w zdaniu: „To jest 4. wydanie słownika angielsko-polskiego.” Jasnopis wykryje 7 słów, a we frazie „pokój 4-osobowy” – trzy słowa. Symbole lub ciągi symboli typu: +, #, %, (+) nie są traktowane jako słowa.
• Liczba słów trudnych – dla Jasnopisu słowa trudne to takie, których formy hasłowe mają cztery sylaby lub więcej i które nie są powszechnie znane, tzn. nie są to wyrazy należące do 5 tys. wyrazów najczęściej występujących w polskich tekstach ani nie są to wyrazy o dużym tzw. prawdopodobieństwie subiektywnym – por. J. Imiołczyk (1987).

Średnie długości jednostek tekstu – tutaj podajemy informacje o średniej długości słowa (wyrazu tekstowego), średniej długości zdania i średniej długości akapitu:

• Średnia długość słowa – wynik dzielenia liczby wszystkich sylab, z których składa się tekst, przez liczbę wszystkich słów w tekście. Im średnia długość słowa jest większa, tym tekst jest trudniejszy w odbiorze.
• Średnia długość zdania – wynik dzielenia liczby wszystkich słów w tekście przez liczbę zdań.
• Średnia długość akapitu – wynik dzielenia liczby wszystkich słów w tekście przez liczbę akapitów.

Tekst w procentach:

• Procent słów trudnych – iloraz liczby słów uznanych za trudne do całkowitej liczby słów w tekście razy 100%.
• Procent rzeczowników – iloraz liczby wykrytych w tekście form rzeczowników do liczby wszystkich słów razy 100%. Jako rzeczowniki traktowane są też tzw. gerundia, czyli rzeczowniki odczasownikowe typu czytanie, plucie, rzeczownikowe nazwy cech typu niewinność, przezroczystość oraz wyrazy typu chory w wyraźnej funkcji rzeczownikowej (np. „W sali leżało dwóch chorych”).
• Procent rzeczowników trudnych – iloraz wykrytych w tekście wystąpień rzeczowników trudnych do liczby wystąpień wszystkich słów razy 100%.
• Procent czasowników – iloraz liczby wykrytych w tekście form czasowników do liczby wszystkich słów razy 100%. Jako formy czasowników nie są traktowane imiesłowy przymiotnikowe i przysłówkowe.
• Procent czasowników trudnych – obliczany jest analogicznie do procentu rzeczowników trudnych.
• Procent przymiotników – iloraz liczby wykrytych w tekście form przymiotników do liczby wszystkich słów razy 100%.
• Procent przymiotników trudnych – obliczany jest analogicznie do procentu rzeczowników trudnych.

Inne, czyli pozostałe parametry wpływające na trudność tekstu:

• Stosunek rzeczowników do czasowników – iloraz wszystkich znalezionych w tekście rzeczowników do wszystkich znalezionych w tekście czasowników.
• Stosunek przymiotników do czasowników – iloraz wszystkich znalezionych w tekście przymiotników do wszystkich znalezionych w tekście czasowników.
• Stosunek przymiotników do rzeczowników – iloraz wszystkich znalezionych w tekście przymiotników do wszystkich znalezionych w tekście rzeczowników.
• Procent słów z prefiksem „nie” – iloraz liczby słów z prefiksem „nie” do całkowitej liczby słów razy 100%.
• Procent imiesłowów – iloraz liczby imiesłowów do całkowitej liczby słów razy 100%.
• Procent gerundiów – iloraz liczby gerundiów do całkowitej liczby słów razy 100%.
• Procent rzeczowników kończących się na „ość” – iloraz liczby rzeczowników kończących się na „ość” do całkowitej liczby słów razy 100%.
• Procent czasowników w formie bezosobowej – iloraz liczby czasowników w formie bezosobowej do całkowitej liczby słów razy 100%.
• Procent rzeczowników w dopełniaczu – iloraz liczby rzeczowników w dopełniaczu do całkowitej liczby słów razy 100%.
• Średnia długość łańcuchów dopełniaczowych – średnia długość ciągów rzeczowników (wyrażona w słowach), z których każdy kolejny odpowiada na pytanie kogo, czego, np. „w przypadku braku możliwości uruchomienia pojazdu”.
• Procent słów długich – iloraz liczby słów długich (4 lub więcej sylab) do całkowitej liczby słów w tekście razy 100%.
• Procent słów długich (mniej znanych) – iloraz liczby słów długich (4 lub więcej sylab) o niskim prawdopodobieństwie subiektywnym do całkowitej liczby słów w tekście razy 100%.

* Wzór liniowy zrekonstruowany został na podstawie podziałki zawartej w publikacjach W. Pisarka.
** W praktyce do podziału tekstu na zdania i słowa wykorzystywane jest narzędzie informatyczne nazywane tagerem. Reguły jego działania są znacznie bardziej skomplikowane niż te tutaj przedstawione.we, tzn. nie są to wyrazy należące do 5 tys. wyrazów najczęściej występujących w polskich tekstach ani nie są to wyrazy o dużym tzw. prawdopodobieństwie subiektywnym – por. J. Imiołczyk (1987).

Dodatek dostępny jest za darmo.

Działa z pakietem Microsoft Office w wersji 2016 lub wyższej oraz z Office 365.

Aby zainstalować dodatek, wyszukaj nazwę „Jasnopis” wśród dodatków pakietu Office i dodaj go jak każdy inny dodatek do Microsoft Word lub pobierz go w AppSource.

Aby korzystać z dodatku Jasnopis do MS Word, musisz posiadać konto w serwisie Jasnopis.pl. Tam wygenerujesz token autoryzacyjny potrzebny do działania dodatku.

Aby połączyć dodatek z kontem w serwisie Jasnopis.pl, najpierw wygeneruj token autoryzacyjny:

• wejdź w zakładkę Moje konto;
• kliknij po lewej stronie w napis API;
• kliknij przycisk Wygeneruj token;
• skopiuj zawartość pola Token.

Następnie zapisz token autoryzacyjny w konfiguracji dodatku:

• otwórz Microsoft Word;
• uruchom dodatek Jasnopis;
• kliknij w kółko zębate w obszarze dodatku;
• wklej skopiowany token w wyznaczone pole;
• kliknij w przycisk Zapisz token;
• gotowe!

Nigdy nie udostępniaj swojego tokenu osobom trzecim. Trzymaj go w takiej samej tajemnicy jak hasło do serwisu Jasnopis.pl. Jeśli masz obawy, że token dostał się w niepowołane ręce, zawsze możesz wygenerować nowy za pomocą przycisku Wygeneruj token. Wtedy poprzedni token przestanie być aktywny.

Korzystanie z Jasnopisu za pomocą dodatku do Worda opiera się na tych samych zasadach, co korzystanie z Jasnopisu poprzez stronę internetową.

W wersji próbnej Jasnopisu możesz bezpłatnie sprawdzić i uprościć 6 stron tekstu – do 1800 znaków każda. Z wersji próbnej skorzystasz po założeniu konta i zalogowaniu.

Aby wykorzystać pełnię możliwości Jasnopisu i dodatku do Worda, wykup dowolny pakiet.

Wygląd i możliwości dodatku są bardzo zbliżone do Jasnopisowej strony internetowej.

Okno zawiera trzy zakładki, przycisk konfiguracji i przycisk przenoszący do tej instrukcji.

W zakładce Pracuj z tekstem dostępne są dwa przyciski: Sprawdź tekst i Uprość tekst. Ich kliknięcie uruchamia proces Sprawdzenia lub Uproszczenia zaznaczonego w Wordzie fragmentu tekstu. Jeśli żaden fragment nie jest zaznaczony, dodateksprawdzi lub uprości cały dokument.

W zakładce Wyniki znajdziesz wyniki sprawdzenia tekstu. W zakładce Tekst uproszczony pojawi się propozycja uproszczenia tekstu. Sposób prezentacji wyników opisaliśmy we wcześniejszej części tej instrukcji. Prezentacja wyników i ich interpretacja są podobne jak na stronie internetowej Jasnopisu.

Kółko zębate otwiera menu konfiguracyjne, gdzie można wkleić token autoryzacyjny i zmienić ustawienia zaawansowane. Ustawienia zaawansowane opisaliśmy we wcześniejszej części tej instrukcji.

Kliknięcie ⓘ otworzy tę instrukcję w oknie przeglądarki.